اثرات طولانی مدت کووید 19 بر بدن چیست؟

  • زمان مطالعه: 9 دقیقه
  • |
  • تاریخ انتشار: 31 تیر 1400
  • |
  • تعداد بازدید: 79
اثرات طولانی مدت کووید 19 بر بدن چیست؟
  • مترجم: محمد کفائی | منبع: usnews

برخی از بیماران پس از بهبودی از بیماری کرونا، مشکلات و علائم سلامتی طولانی مدت را تجربه خواهند کرد. یک تصور غلط و رایج بین مردم رواج یافته که افرادی که به COVID-19 مبتلا می‌شوند یکی از دو حالت دوره بیماری را تجربه خواهند کرد: یا آن‌ها حداقل علائم را داشته و علائم آن‌ها بسیار ناچیز بوده و بیماری در طی یک هفته برطرف می‌گردد و حالت دوم اینکه فرد بشده مریض شده و تحت مراقبت‌های شدید و ویژه پزشکی قرار می‌گیرد. در این حالت فرد یا جان خود را از دست می‌دهد و یا بعد از یک پروسه طولانی و طاقت‌فرسا بهبود پیدا می‌کند.

اما این روزها که ویروس کرونا بیش از پیش مورد توجه همه قرار گرفته است، پزشکان اظهار دارند که این باور دوگانه در مورد ابتلا به این عارضه نادرست می‌باشد. در هر دو حالت، بیماران علائم طولانی مدتی را پس از بهبودی تجربه خواهند کرد و هفته‌ها و ماه‌ها بعد از بهبود یافتن، عوارض جانبی طولانی مدت حاصل از کرونا را بصورت آسیب‌هایی به ارگان‌های بدنشان تجربه خواهند کرد.

مطابق مقاله اخیر منتشرشده ماه ژوئیه در مجله Science، مجله انجمن آمریکایی برای پیشرفت علم (AAAS)، «لیست عارضه‌های طولانی مدتی که از عوارض جانبی بعد از ابتلا به COVID-19 می‌باشد، طویل‌تر و متنوع‌تر از آن چیزی است که پزشکان تصور می‌کنند». در این مقاله، از جمله مواردی که اکثر بیماران با آن دست و پنجه نرم می‌کنند، خستگی، ضربان قلب تند، تنگی نفس، مفاصل دردناک، اختلالات فکری، از دست دادن مکرر حس بویایی و آسیب به قلب، ریه‌ها، کلیه‌ها و مغز می‌باشد.

AAAS بیان می‌کند که دانستن اینکه چه تعداد از بیماران این علائم طولانی مدت را تجربه می‌کنند دشوار می‌باشد. زیرا مطالعات مختلف نتایج متفاوت و دوره‌های مختلف را بررسی می‌کنند. به عنوان مثال، مطالعه‌ای صورت گرفته در ایتالیا در مجله JAMA منتشر شد که اذعان داشت 87٪ از بیماران بستری‌شده بخاطر COVID-19 دو ماه پس از بیماری یکی از این علائم، به ویژه خستگی یا مشکلات تنفسی را تجربه می‌کردند. مطالعات انجام‌شده برروی علائم COVID-19 میلیون‌ها بیمار در ایالات متحده، انگلستان و سوئد، نشان می‌دهد که 10 تا 15 درصد بیماران، پس از بهبودی دارای مشکلات سلامتی در طولانی مدت هستند.

برخی از این علائم طولانی مدت می‌توانند بسیار جدی باشند. کلینیک Mayo گزارش داده است آسیب‌هایی که می‌تواند بخاطر علائم طولانی مدت در اعضای بدن فرد شکل گیرد شامل موارد زیر می‌گردد:

قلب: در یک اسکن صورت گرفته از قلب که ماه‌ها پس از بهودی COVID-19 انجام شد، آسیب دیرپا را در عضلات قلب نشان داده است، حتی در بیمارانی که علائم خفیف ویروس کرونا را تجربه کرده‌اند. مطالعه‌ای منتشر­شده در مجله JAMA Cardiology نشان داد که 78 نفر از 100 مورد ابتلا به COVID-19، شواهدی از آسیب‌های قلبی ناشی از بیماری را هفته‌ها پس از بهبودی نشان داده‌اند.

ریه‌ها: بیماری ذات الریه، که اغلب بخاطر COVID-19 ایجاد می‌شود، می‌تواند باعث شکل‌گیری بافت زخم برروی کیسه‌های هوا (آلوئول) در ریه‌ها گردد، که این خود باعث ایجاد مشکلات تنفسی در طولانی مدت خواهد شد.

مغز: ابتلا به COVID-19 حتی در بیماران جوان می‌تواند باعث سکته، تشنج و سندرم Guillain-Barre شود. این سندرم عارضه‌ای است که باعث فلج موضعی چندین دسته از عضلات که به‌ دلیل نامعلومی پس از برخی عفونت‌های ویروسی و واکسن پیش می‌آید، می‌گردد. همچنین ابتلا به کرونا، ممکن است به خطر ابتلا به بیماری پارکینسون و بیماری آلزایمر بیفزاید.

سیستم گردش خون: به نظر می‌رسد COVID-19 خطر لخته شدن خون را افزایش می‌دهد. لخته‌های خونی بزرگتر، می‌توانند باعث حمله‌های قلبی و مغزی گردند. اما اعتقاد بر این است که شکل‌گیری لخته‌های بسیار کوچک در مویرگ‌های عضلات قلبی، باعث ایجاد آسیب قلبی پایدار و طولانی مدت شود. احتمال این می‌رود که عروق خونی ضعیف‌شده نیز منجر به مشکلات طولانی مدت در ناحیه کبد، کلیه و پاها گردد.

دکتر هالی زلزنیک، متخصص فیزیوتراپی، پزشکی بالینی اعصاب و روان، متخصص و مدیر نوآوری‌های استراتژیک و توسعه حرفه‌ای مراکز خدمات توانبخشی در مرکز پزشکی دانشگاه پیتسبورگ بیان می‌کند که: «این یک برداشت اشتباه بوده که افراد با خود می‌گویند من جوان و سالم هستم و اگر بخاطر کرونا در ICU بستری شدم، سریع بهبود پیدا خواهم کرد. اما بهبودی فقط به معنی جان سالم بدر بردن ازICU  نیست. بقا از این بیماری باید به عنوان بازگشت به اعمالی که از آن‌ها لذت می‌برده‌اید و برای شما مهم تلقی می‌شوند، معنی گردد. به این معنی که می‌توانید دوباره به کار خود برگردید، با خانواده‌تان تعامل داشته باشید و تحت تاثیر سایر مشکلات قرار نگیرید. این تصور که بهبودی از کرونا، همیشه منجر به بهبودی تمام و کمال خواهد بود، تصور غلطی است. به کرات دیده‌ایم افرادی که از یک بیماری شدید جان سالم بدر می‌برند احتمالش هست که دیگر به سلامت طبیعی و سابق خود بازنگردند و نتوانند فعالیت‌های روزانه خود مثل رانندگی را مجددا از سر بگیرند.»

سندرم پس از مراقبت‌های ویژه


جدای از آسیب‌های واردشده توسط خود ویروس به فرد، بسیاری از بیمارانی که به هر دلیلی مدتی را در ICU سپری می‌کنند، از عارضه‌ای به نام سندرم پس از مراقبت‌های ویژه یا PICS رنج خواهند برد. علائم این عارضه شامل بوجود آمدن اختلالات جدید یا بدتر در سلامت جسمی، شناختی یا روانی فرد پس از یک مراقبت ویژه می‌باشد که پس از ترخیص از بیمارستان همچنان ادامه خواهد داشت. دکتر زلزنیک بیان می‌کند که: « PICS عارضه‌ای بسیار رایج می‌باشد. در ایالات متحده سالانه حدود 5 میلیون نفر در ICU پذیرش می‌شوند و حدود 70-90٪ از افرادی كه از ICU خارج می‌شوند، عوارض PICS را تجربه خواهند کرد.»

مشکلات جسمی، که شایع‌ترین عوارض PICS می‌باشد، حدود 70٪ از بیماران مبتلا به PICS را تحت تأثیر قرار می‌دهد و شامل ضعف عضلانی، مشکلات راه رفتن و تعادل، درد، کاهش عملکرد ریه‌ها و مشکل در انجام کارهای روزمره مانند حمام کردن، لباس پوشیدن و لباس شستن می‌باشد. عوارض شناختی مانند از دست دادن حافظه و مهارت‌های مشارکتی بوده و تقریباً نیمی از مبتلایان به عارضه PICS را تحت تأثیر قرار می‌دهد. عارضه‌های روانی از جمله اضطراب، افسردگی و PTSD، نیز می‌تواند در 20 تا 30 درصد از بیماران مبتلا به PICS رخ دهد. 

عارضه PICS همچنین توانایی فرد در بازگشت به شغل خود را تحت تأثیر قرار می‌دهد. دکتر زلزنیک می‌گوید: «در بررسی‌های صورت گرفته نشان داده شده است که در سه ماهه پس از بستری ICU ، 67٪ از افراد دیگر به کار خود برنگشته‌اند، در یک سال پس از بستری ICU ، 40٪ از افراد هنوز به شغل خود برنگشته و آمار نشان می‌دهد که 33٪ افراد هم هستند که حتی با گذشت پنج سال از بستری ICU، به کار خود بازنگشته‌اند. این یک مشکل بسیار بزرگ می‌باشد.»

این روزها با وجود همه‌گیری کرونا، توجهات بیشتری به سمت PICS جلب شده است، عارضه‌ای که مدت‌هاست شناخته شده و مورد بررسی قرار گرفته است. دکتر زلزنیک بیان می‌کند: «درحال حاضر برآورد تعداد دقیق بیمارانی که بخاطر کرونا در ICU بستری هستند دشوار می‌باشد، اما جای شکی نیست که این خود یکسری مشکلات اساسی را درپی خواهد داشت، مخصوصا که بعلت ماهیت این بیماری، افراد مبتلا باید مدت طولانی‌تری را در ICU بگذرانند و به طبع اثرات PICS نیز شدیدتر و طولانی‌تر خواهد بود.»

دکتر زلزنیک، سخنگوی انجمن فیزیوتراپی آمریکا، تحقیقات گسترده‌ای را در مورد PICS انجام داده و بعنوان نویسنده مشترک در نوشتن و انتشار مقاله‌ای در مجله فیزیوتراپی که راهنمایی‌هایی برای مدیریت PICS ارایه داده است، همکاری داشته است و بیان می‌کند: « خبر خوب این است که دوره‌های توانبخشی می‌تواند برای بسیاری از بیماران مبتلا به PICS مفید باشد. اما خبر بد این بوده که توانبخشی یک راه همیشگی برای درمان نیست. با گذشت زمان و بررسی‌هایی که صورت می‌گیرد ما دریافتیم که افراد حتی بعد از توانبخشی همچنان با مشکلاتی روبرو می‌شوند. توانبخشی کمک کننده است، اما به طور کلی افراد هنوز ماه‌ها تا سال‌ها با مشکلات عارضه PICS دست و پنجه نرم می‌کنند. درواقع این یک مشکل همیشگی و ریشه‌دار برای فرد خواهد بود.»

سندرم لانگ ‌هاولر و ویروس کرونا 

عارضه دیگری که بیماران مبتلا به COVID-19 را درگیر می‌کند به عنوان سندرم لانگ هاولر یا سندروم درازمدت شناخته می‌شود. در یک بررسی صورت گرفته در یک مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها نشان داده شد که 35٪ از افرادی که تست کرونا آن‌ها مثبت می‌شود، حتی افرادی که علائم خفیف کرونا دارند، به طور متوسط 16 روز پس از مثبت شدن تست، علائم پایدار بیماری را از خود بروز می‌دهند (این میزان برای بیماری آنفولانزا فقط 10 درصد بوده است). این علائم شامل خستگی، اختلالات فکری، بی­خوابی، درد عضلانی، سردرد، تپش قلب و مشکلات عصبی است و می‌تواند برای هفته‌ها یا ماه‌ها ادامه داشته باشد.

اغلب این افراد با عارضه‌های فیبرومیالژیا (fibromyalgia) یا همان درد بافت عضلاني، سندرم خستگی مزمن یا همان آنسفالومیلیت میالژیک (myalgic encephalomyeliti) تشخیص داده می‌شوند و احتمال ابتلا به بسیاری از عفونت‌های ویروسی از جمله H1N1 (آنفلوآنزای خوکی یا آنفلوآنزای نوع A)، MERS (سندرم تنفسی خاورمیانه) و SARS (سندرم حاد تنفسی شدید کروناویروس) نیز در این افراد وجود دارد. اگرچه در حال حاضر آمار ابتلا به این ویروس‌ها قطعی نیست، اما به نظر می‌رسد تاثیر COVID-19 در ایجاد این بیماری‌های ویروسی بسیار بالا باشد.

دکتر Jacob Teitelbaum، متخصص سندرم خستگی مزمن و فیبرومیالژیا می‌گوید: «اساساً، خستگی ناشی از یک بیماری ویروسی نشان دهنده کمبود و بحران میزان انرژی در بدن فرد است، که علت آن ایجاد اختلال در عملکرد هیپوتالاموس مغز می‌باشد. هیپوتالاموس خواب و عملکردهای هورمونی را کنترل می‌کند و هنگامی‌ که در این عملکردها اختلالی ایجاد شود، منجر به شکل‌گیری ترکیبی از بی­خوابی درحین خستگی، همراه با درد مزمن خواهد شد. با ایجاد این علائم، مجموعه‌ای از علائم سرگیجه‌آور دیگر نیز درپی خواهد بود.»

پی‌نوشت:

این مطلب که با عنوان‌ "What Are the Long-Term Effects of COVID-19" در ماه سپتامبر 2020 توسط David Levine در وبسایت یو اس نیوز usnews منتشر گردیده است، توسط تیم تولید محتوای آن‌آموز جمع‌آوری و ترجمه شده است.

وب‌سایت آن‌آموز این مقاله را با عنوان “اثرات طولانی مدت کووید 19 بر بدن چیست؟” در تاریخ 2 مرداد 1400 و با ترجمه آقای محمد کفائی منتشر کرده است.